ابْنُ خَلْدُونٍ وَفَلْسَفَةُ التَّارِيخِ

วะลียุดดีน อับดุรเราะฮ์มาน อิบน์ คัลดูน เกิดที่ตูนิสในปีฮิจเราะฮ์ที่ 732 และเดินทางระหว่างราชสำนักของมาเกร็บ อันดาลูเซีย และอียิปต์

ท่านเขียนมุก็อดดิมะฮ์อันลือชื่อ ซึ่งถือเป็นความพยายามเชิงระบบแรกในการอธิบายปรากฏการณ์การรุ่งเรืองและล่มสลายของอารยธรรม

ท่านก่อตั้งแนวคิด อะเศาะบียะฮ์ เพื่ออธิบายความเกาะเกี่ยวทางสังคมที่ทำให้กลุ่มชนสามารถขึ้นสู่อำนาจ

อิบน์ คัลดูนเห็นว่ารัฐผ่านวัฏจักรที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ตั้งแต่การก่อตั้ง ความเจริญรุ่งเรือง ความอ่อนแอ และการสลายตัว

อิบน์ คัลดูนแยกแยะระหว่างอารยธรรมเร่ร่อนและอารยธรรมเมือง โดยมองเห็นว่าชีวิตแบบเบดูอินเป็นแหล่งพลังงานที่ฟื้นฟูอารยธรรม

ทฤษฎีของท่านมีอิทธิพลอย่างลึกซึ้งต่อสังคมศาสตร์สมัยใหม่ จนนักวิชาการตะวันตกบางคนขนานนามท่านว่าผู้ก่อตั้งวิชาสังคมวิทยา

มุก็อดดิมะฮ์รวมความคิดอิสลามที่มั่นคงเข้ากับระเบียบวิธีเชิงประจักษ์ที่หาได้ยากในยุคนั้น ทำให้เป็นอ้างอิงที่มีคุณค่าสำหรับทุกผู้ศึกษาปรัชญาประวัติศาสตร์